امنيت شبكه

امنيت شبكه: چالشها و راهكارها

 

 

نوشته:   فرزاد مدرسی

[e-mail]

 

دانشجوی مهندسی تكنولوژی نرم افزار كامپيوتر

دانشگاه جامع  علمی كاربردی

واحد تراكتورسازی تبريز

 

 

 

چكيده

اين مقاله به طور كلي به چالشها و راهكارها در امنيت شبكه مي‌پردازد.در ابتداي مقاله به مباحثي چون: امنيت شبكه‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، اهميتامنيت شبكه، سابقة امنيت شبكه، پيدايش جرايم رايانه‌اي و راهكارهايي كه براي اين چالش پيشنهاد شده است از جمله كنترل دولتي، كنترل سازماني، كنترل فردي، تقويت اينترانتها، وجود يك نظام قدرتمند وكار گسترده فرهنگي براي آگاهي كاربران و فايروالها پرداخته مي‌شود. در آخر نيزبه مسأله « سياست‌گذاري ملي در بستر جهاني » پرداخته شده است.

 

 

 

       

 

 

 

 

         کلمات کلیدی: امنیت ، رویس ، OECDB ، اینترانت ، فایروال

 

 

1.مقدمه

اينترنت يك شبكة عظيم اطلاع‌رساني و يك بانك وسيع اطلاعاتي است كه در آينده نزديك دسترسي به آن براي تك‌تك افراد ممكن خواهد شد. كارشناسان ارتباطات، بهره‌گيري از اين شبكه را يك ضرورت در عصر اطلاعات مي‌دانند.

حمايت از جريان آزاد اطلاعات، گسترش روزافزون فنآوري اطلاعات و بسترسازي براي اتصال به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني شعار دولتهاست. اين در حالي است كه گستردگي و تنوع اطلاعات آلوده روي اينترنت، موجب بروز نگراني در بين كشورهاي مختلف شده است. انتشار تصاوير مستهجن، ايجاد پايگاههايي با مضامين پورنوگرافي و سايتهاي سوءاستفاده از كودكان و انواع قاچاق در كشورهاي پيشرفته صنعتي بخصوص در خاستگاه اين شبكة جهاني يعني آمريكا، كارشناسان اجتماعي را بشدت نگران كرده، به گونه‌اي كه هيأت حاكمه را مجبور به تصويب قوانيني مبني بر كنترل اين شبكه در سطح آمريكا نموده است. هشدار، جريمه و بازداشت براي برپاكنندگان پايگاههاي مخرب و فسادانگيز تدابيري است كه كشورهاي مختلف جهان براي مقابله با آثار سوء اينترنت اتخاذ كرده‌اند.

ترس و بيم از تخريب مباني اخلاقي و اجتماعي، ناشي از هجوم اطلاعات آلوده و مخرب از طريق اينترنت، واكنشي منطقي است، زيرا هر جامعه‌اي چارچوبهاي اطلاعاتي خاص خود را دارد و طبيعي است كه هر نوع اطلاعاتي كه اين حد و مرزها را بشكند مي‌تواند سلامت و امنيت جامعه را به خطر اندازد. علي‌الرغم وجود جنبه‌اي مثبت شبكه‌‌هاي جهاني، سوء استفاده از اين شبكه‌هاي رايانه‌اي توسط افراد بزهكار، امنيت ملي را در كشورهاي مختلف با خطر روبرو ساخته است. از اين رو بكارگيري فيلترها و فاير وال‌هاي مختلف براي پيشگيري از نفوذ داده‌هاي مخرب و مضر و گزينش اطلاعات سالم در اين شبكه‌ها رو به افزايش است.

 

 2. امنيت شبكه‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي

2-1: اهميت امنيت شبكه

چنانچه به اهميت شبكه‌هاي اطلاعاتي (الكترونيكي) و نقش اساسي آن دريافت اجتماعي آينده پي برده باشيم، اهميت امنيت اين شبكه‌ها مشخص مي‌گردد. اگر امنيت شبكه برقرار نگردد، مزيتهاي فراوان آن نيز به خوبي حاصل نخواهد شد و پول و تجارت الكترونيك، خدمات به كاربران خاص، اطلاعات شخصي، اطلاعاتي عمومي و نشريات الكترونيك همه و همه در معرض دستكاري و سوءاستفاده‌هاي مادي و معنوي هستند. همچنين دستكاري اطلاعات- به عنوان زيربناي فكري ملت‌ها توسط گروههاي سازماندهي شده بين‌المللي، به نوعي مختل ساختن امنيت ملي و تهاجم عليه دولت‌ها و تهديدي ملي محسوب مي‌شود .

براي كشور ما كه بسياري از نرم‌افزارهاي پايه از قبيل سيستم عامل و نرم‌افزارهاي كاربردي و اينترنتي، از طريق واسطه‌ها و شركتهاي خارجي تهيه مي‌شود، بيم نفوذ از طريق راههاي مخفي وجود دارد. در آينده كه بانكها و بسياري از نهادها و دستگاههاي ديگر از طريق شبكة به فعاليت مي‌پردازند، جلوگيري از نفوذ عوامل مخرب در شبكه بصورت مسئله‌اي استراتژيك درخواهد آمد كه نپرداختن به آن باعث ايراد خساراتي خواهد شد كه بعضاً جبران‌ناپذير خواهد بود. چنانچه يك پيغام خاص، مثلاً از طرف شركت مايكروسافت، به كليه سايتهاي ايراني ارسال شود و سيستم عاملها در واكنش به اين پيغام سيستمها را خراب كنند و از كار بيندازند، چه ضررهاي هنگفتي به امنيت و اقتصاد مملكت وارد خواهد شد؟

   نكته جالب اينكه بزرگترين شركت توليد نرم‌افزارهاي امنيت شبكه، شركت چك پوينت است كه شعبة اصلي آن در اسرائيل مي‌باشد. مسأله امنيت شبكة براي كشورها، مسأله‌اي استراتژيك است؛ بنابراين كشور ما نيز بايد به آخرين تكنولوژيهاي امنيت شبكه مجهز شود و از آنجايي كه اين تكنولوژيها به صورت محصولات نرم‌افزاري قابل خريداري نيستند، پس مي‌بايست محققين كشور اين مهم را بدست بگيرند و در آن فعاليت نمايند.امروزه اينترنت آنقدر قابل دسترس شده كه هركس بدون توجه به محل زندگي، مليت، شغل و زمان ميتواند به آن راه يابد و از آن بهره ببرد. همين سهولت دسترسي آن را در معرض خطراتي چون گم شدن، ربوده شدن، مخدوش شدن يا سوءاستفاده از اطلاعات موجود در آن قرار مي‌دهد. اگر اطلاعات روي كاغذ چاپ شده بود و در قفسه‌اي از اتاقهاي محفوظ اداره مربوطه نگهداري مي‌شد، براي دسترسي به آنها افراد غيرمجاز مي‌بايست از حصارهاي مختلف عبور مي‌كردند، اما اكنون چند اشاره به كليدهاي رايانه‌اي براي اين منظور كافي است .

2-2: سابقه امنيت شبكه

اينترنت در سال 1969 بصورت شبكه‌هاي بنام آرپانت كه مربوط به وزارت دفاع آمريكا بود راه‌اندازي شد. هدف اين بود كه با استفاده از رايانه‌هاي متصل به هم، شرايطي ايجاد شود كه حتي اگر، بخشهاي عمده‌اي از سيستم اطلاعاتي به هر دليلي از كار بيفتد، كل شبكه بتواند به كار خود ادامه دهد، تا اين اطلاعات حفظ شود. از همان ابتدا، فكر ايجاد شبكه، براي جلوگيري از اثرات مخرب حملات اطلاعاتي بود.در سال 1971 تعدادي از رايانه‌هاي دانشگاهها و مراكز دولتي به اين شبكه متصل شدند و محققين از اين طريق شروع به تبادل اطلاعات كردند. با بروز رخدادهاي غيرمنتظره در اطلاعات، توجه به مسأله امنيت بيش از پيش اوج گرفت. در سال 1988، آرپانت براي اولين بار با يك حادثه امنيتي سراسري در شبكه، مواجه شد كه بعداً، «كرم موريس» نام گرفت. رابرت موريس كه يك دانشجو در نيويورك بود، برنامه‌هايي نوشت كه مي‌توانست به يك رايانه‌اي ديگر راه يابد و در آن تكثير شود و به همين ترتيب به رايانه‌هاي ديگر هم نفوذ كند و بصورت هندسي تكثير شود. آن زمان 88000 رايانه به اين شبكه وصل بود. اين برنامه سبب شد طي مدت كوتاهي ده درصد از رايانه‌هاي متصل به شبكه در آمريكا از كار بيفتد.
به دنبال اين حادثه، بنياد مقابله با حوادث امنيتي (IRST) شكل گرفت كه در هماهنگي فعاليتهاي مقابله با حملات ضد امنيتي، آموزش و تجهيز شبكه‌ها و روشهاي پيشگيرانه نقش مؤثري داشت. با رايج‌تر شدن و استفاده عام از اينترنت، مسأله امنيت خود را بهتر و بيشتر نشان داد. از جمله اين حوادث، اختلال در امنيت شبكه، WINK/OILS WORM در سال 1989، Sniff packet در سال 1994 بود كه مورد اخير از طريق پست الكترونيك منتشر مي‌شد و باعث افشاي اطلاعات مربوط به اسامي شماره رمز كاربران مي‌شد. از آن زمان حملات امنيتي- اطلاعاتي به شبكه‌ها و شبكه جهاني روزبه‌روز افزايش يافته است.

گرچه اينترنت در ابتدا، با هدف آموزشي و تحقيقاتي گسترش يافت، امروزه كاربردهاي تجاري، پزشكي، ارتباطي و شخصي فراواني پيدا كرده است كه ضرورت افزايش ضريب اطمينان آن را بيش از پيش روشن نموده است.

3- جرائم رايانه‌ای و اينترنتی

ويژگي برجسته فناوري اطلاعات، تأثيري است كه بر تكامل فناوري ارتباطات راه دور گذاشته و خواهد گذاشت. ارتباطات كلاسيك همچون انتقال صداي انسان، جاي خود را، به مقادير وسيعي از داده‌ها، صوت، متن، موزيك، تصاوير ثابت و متحرك داده است. اين تبادل و تكامل نه تنها بين انسانها بلكه مابين انسانها و رايانه‌ها، و همچنين بين خود رايانه‌ها نيز وجود دارد. استفاده وسيع از پست الكترونيك، و دستيابي به اطلاعات از طريق وب‌سايتهاي متعدد در اينترنت نمونه‌هايي از اين پيشرفتها مي‌باشد كه جامعه را بطور پيچيده‌اي دگرگون ساخته‌اند.

سهولت در دسترسي و جستجوي اطلاعات موجود در سيستمهاي رايانه‌اي توأم با امكانات عملي نامحدود در مبادله و توزيع اطلاعات، بدون توجه به فواصل جغرافيايي، منجر به رشد سرسام‌آور مقدار اطلاعات موجود در آگاهي كه مي‌توان از آن بدست آورد، شده است.

اين اطلاعات موجب افزايش تغييرات اجتماعي و اقتصادي پيش‌بيني نشده گرديده است. اما پيشرفتهاي مذكور جنبة خطرناكي نيز دارد كه پيدايش انواع جرايم و همچنين بهره‌برداري از فناوري جديد در ارتكاب جرايم بخشي از آن به شمار مي‌رود. بعلاوه عواقب و پيامدهاي رفتار مجرمانه مي‌تواند خيلي بيشتر از قبل و دور از تصور باشد چون كه محدوديتهاي جغرافيايي يا مرزهاي ملي آن را محدود نمي‌كنند. فناوري جديد مفاهيم قانوني موجود را دچار چالشهايي ساخته است. اطلاعات و ارتباطات راه دور به راحت‌ترين وجه در جهان جريان پيدا كرده و مرزها ديگر موانعي بر سر اين جريان به شمار نمي‌روند. جنايتكاران غالباً در مكانهايي به غير از جاههايي كه آثار و نتايج اعمال آنها ظاهر مي‌شود، قرار دارند.

سوءاستفاده گسترده مجرمين، به ويژه گروههاي جنايتكار سازمان نيافته از فناوري اطلاعات سبب گشته است كه سياستگذاران جنايي اغلب كشورهاي جهان با استفاده از ابزارهاي سياست جنايي درصدد مقابله با آنها برآيند. تصويب كنوانسيون جرايم رايانه‌اي در اواخر سال 2001 و امضاي آن توسط 30 كشور پيشرفته، تصويب قوانين مبارزه با اين جرايم توسط قانون‌گذاران داخلي و تشكيل واحدهاي مبارزه با آن در سازمان پليس بيشتر كشورهاي پيشرفته و تجهيز آنها به جديدترين سخت‌افزارها و نرم‌افزارهاي كشف اين گونه جرايم و جذب و بكارگيري بهترين متخصصين در واحدهاي مذكور، بخشي از اقدامات مقابله‌اي را تشكيل مي‌دهد.

3-1: پيدايش جرايم رايانه‌ای

در مورد زمان دقيق پيدايش جرم رايانه‌اي نمي‌توان اظهارنظر قطعي كرد. اين جرم زائيده تكنولوژي اطلاعاتي و انفورماتيكي است، بنابراين بطور منظم بعد از گذشت مدت كوتاهي از شيوع و كاربرد تكنولوژي اطلاعات، باب سوءاستفاده نيز قابل طرح است. شيوع استعمال اين تكنولوژي و برابري كاربران آن حداقل در چند كشور مطرح جهان بصورت گسترده، امكان بررسي اولين مورد را دشوار مي‌سازد. در نهايت آن چه مبرهن است اينكه در جامعه آمريكا رويس موجب شد براي اولين بار اذهان متوجه سوءاستفاده‌هاي رايانه‌اي شود.

3-2: قضيه رويس

آلدون رويس حسابدار يك شركت بود . چون به گمان وي ، شركت حق او را پايمال كرده بود ،

بنابراين با تهيه برنامه‌اي، قسمتي از پولهاي شركت را اختلاس كرد. انگيزة رويس در اين كار انتقام‌گيري بود.

 مكانيزم كار بدين گونه بود كه شركت محل كار وي يك عمده‌فروش ميوه و سبزي بود. محصولات متنوعي را از كشاورزان مي‌خريد و با استفاده از تجهيرات خود از قبيل كاميونها، انبار و بسته‌بندي و سرويس‌دهي به گروههاي فروشندگان، آنها را عرضه مي‌كرد. به دليل وضعيت خاص اين شغل، قيمتها در نوسان بود و ارزيابي امور تنها مي‌توانست از عهدة رايانه‌ برآيد تا كنترل محاسبات اين شركت عظيم را عهده‌دار شود.

كليه امور حسابرسي و مميزي اسناد و مدارك و صورت حسابها به صورت اطلاعات مضبوط در نوارهاي الكترونيكي بود.

رويس در برنامه‌ها، دستورالعمل‌هاي اضافي را گنجانده بود و قيمت كالاها را با ظرافت خاصي تغيير مي‌داد. با تنظيم درآمد اجناس وي مبلغي را كاهش مي‌داد و مبالغ حاصله را به حسابهاي مخصوص واريز مي‌كرد. بعد در زمانهاي خاص چكي به نام يكي از هفده شركت جعلي و ساختگي خودش صادر و مقداري از مبالغ را برداشت مي‌كرد. بدين ترتيب وي توانست در مدت 6 سال بيش از يك ميليون دلار برداشت كند. اما او بر سر راه خودش مشكلي داشت و آن اين بود كه مكانيسمي براي توقف عملكرد سيستم نمي‌توانست بينديشد. بنابراين در نهايت خود را به مراجع قضايي معرفي و به جرم خود اعتراض كرد و به مدت ده سال به زندان محكوم شد. از اين جا بود كه مبحث جديدي به نام جرم رايانه‌اي ايجاد شد.

3-3: تعريف جرم رايانه‌ای

تاكنون تعريفهاي گوناگوني از جرم رايانه‌اي از سوي سازمانها، متخصصان و برخي قوانين ارائه شده كه وجود تفاوت در آنها بيانگر ابهامات موجود در ماهيت و تعريف اين جرائم است.
جرم رايانه‌اي يا جرم در فضاي مجازي (ساير جرايم) داراي دو معني و مفهوم است. در تعريف مضيق، جرم رايانه‌اي صرفاً عبارت از جرايمي است كه در فضاي سايبر رخ مي‌دهد. از اين نظر جرايمي مثل هرزه‌نگاري، افترا، آزار و اذيت سوءاستفاده از پست الكترونيك و ساير جرايمي كه در آنها رايانه به عنوان ابزار و وسيله ارتكاب جرم بكار گرفته مي‌شود، در زمرة جرم رايانه‌اي قرار نمي‌گيرند.
       در تعريف موسع از جرم رايانه‌اي هر فعل و ترك فعلي كه در اينترنت يا از طريق آن يا با اينترنت يا از طريق اتصال به اينترنت، چه بطور مستقيم يا غيرمستقيم رخ مي‌دهد و قانون آن را ممنوع كرده و براي آن مجازات در نظر گرفته شده است جرم رايانه‌اي ناميده مي‌شود. براين اساس اينگونه جرايم را مي‌توان به سه دسته تقسيم نمود:

دسته اول: جرايمي هستند كه در آنها رايانه و تجهيزات جانبي آن موضوع جرم واقع مي‌شوند. مانند سرقت، تخريب و غيره .

دسته دوم: جرايمي هستند كه در آنها رايانه به عنوان ابزار وسيله توسط مجرم براي ارتكاب جرم بكار گرفته مي‌شود.

دسته سوم: جرايمي هستند كه مي‌توان آنها را جرايم رايانه‌اي محض ناميد. اين نو ع از جرايم كاملاً با جرايم كلاسيك تفاوت دارند و در دنياي مجازي به وقوع مي‌پيوندند اما آثار آنها در دنياي واقعي ظاهر مي‌شود. مانند دسترسي غيرمجاز به سيستم‌هاي رايانه‌اي.

3-4: طبقه‌بندی جرايم رايانه‌ای

        طبقه‌بندي‌هاي  مختلفي از جرايم رايانه‌اي  توسط  مراجع  مختلف انجام گرفته است .  براي

آشنايي شما با آنها موارد مهم بشرح زير اكتفا مي‌شود.

3-4-1: طبقه‌بندی OECDB

        در سال 1983 «او.اي.سي.دي.بي» مطالعه امكان پذيري اعمال بين‌المللي و هماهنگي قوانين كيفري را به منظور حل مسئله جرم يا سوءاستفاده‌هاي رايانه‌اي متعهد شد. اين سازمان در سال 1986 گزارشي تحت عنوان جرم رايانه‌اي، تحليل سياستهاي قانوني منتشر ساخت كه به بررسي قوانين موجود و پيشنهادهاي اصلاحي چند كشور عضو پرداخته و فهرست حداقل سوءاستفاده‌هايي را پيشنهاد كرده بود كه كشورهاي مختلف بايد با استفاده از قوانين كيفري، مشمول ممنوعيت و مجازات قرار دهند. بدين گونه اولين تقسيم‌بندي از جرايم رايانه‌اي در سال 1983 ارائه شد و طي آن پنج دسته اعمال را مجرمانه تلقي كرد و پيشنهاد كرد در قوانين ماهوي ذكر شود. اين پنج دسته عبارتند از:

        الف: ورود، تغيير، پاك كردن و يا متوقف‌سازي داده‌هاي رايانه‌اي و برنامه‌هاي رايانه‌اي كه بطور ارادي با قصد انتقال غيرقانوني وجوه يا هر چيز باارزش ديگر صورت گرفته باشد.

        ب: ورود، تغيير، پاك كردن، و يا متوقف‌سازي داده‌هاي رايانه‌اي و برنامه‌هاي رايانه‌اي كه بصورت عمدي و به قصد ارتكاب جعل صورت گرفته باشند. يا هرگونه مداخله ديگر در سيستمهاي رايانه‌اي كه بصورت عمدي و با قصد جلوگيري از عملكرد سيستم رايانه‌اي و يا ارتباطات صورت گرفته باشد.

        ج: ورود، تغيير، پاك كردن و متوقف‌سازي داده‌هاي رايانه‌اي و يا برنامه‌هاي رايانه‌اي.
د: تجاوز به حقوق انحصاري مالك يك برنامة رايانه‌اي حفاظت شده با قصد بهره‌برداري تجاري از برنامه‌ها و ارائه آن به بازار.

3-5: شش نشانه از خرابكاران شبكه‌ای

1: در صورت نفوذ يك خرابكار به شبكة شما ممكن است حساب بانكي‌تان تغيير كند.

2: خرابكاران شبكه‌اي آن قدر تلاش مي‌كنند تا بالاخره موفق به ورود به اينترانت شما شوند. لازم به ذكر است كه در برخي موارد در صورتيكه يك خرابكار بتواند به حساب بانكي شما نفوذ كند فايل آن بطور خودكار بسته نمي‌شود.

3: گاهي اوقات خرابكاران براي نفوذ به يك رايانه‌ ناچارند كد جديدي به آن وارد كنند. براي اين كار لازم است رايانه‌ دوباره راه‌اندازي شود. بنابراين راه‌اندازيهاي مجدد رايانه‌، كه بطور غيرمنتظره انجام مي‌شود، مي‌تواند نشانه‌اي از نفوذ خرابكاران شبكه‌اي به رايانه‌ شما باشد.

4: بعضي اوقات خرابكاران شبكه‌اي تنها با حذف بخشهايي از يك فايل مي‌توانند راه نفوذ خود در آن را مخفي نگه دارند. بنابراين قسمتهاي حذف شده از يك فايل مي‌تواند نشان‌دهندة مسير نفوذ خرابكاران شبكه‌اي به يك فايل از رايانه‌ باشد.

5: گاهي با اين كه انتظار مي‌رود ارتباط بين دو رايانه‌ از طريق شبكه، در زمانهايي مشخص، بسيار كم باشد ترافيك زيادي در آن مسير ملاحظه مي‌شود. چه بسا خرابكاران شبكه‌اي در حال تلاش براي نفوذ به آن سيستمها باشند و همين امر موجب ترافيك سنگين بين آنها شود.

6: بخشهايي در سيستم هر شركت وجود دارد كه جدا از بقيه سيستم بوده و تنها افراد معدودي به آن دسترسي دارند، گاهي مي‌توان خرابكاران شبكه‌اي را در چنين بخشهايي پيدا كرد.

 

 4: راهكارهای امنيتی شبكه

4-1: كنترل دولتی

علاوه بر بهره‌گيري از امكانات فني، روشهاي كنترل ديگري نيز براي مهار اينترنت پيشنهاد شده است. در اين روش، سياست كلي حاكم بر كشور اجازه دسترسي به پايگاههاي مخرب و ضد اخلاقي را نمي‌دهد و دولت شبكه‌هاي جهاني را از دروازه اتصال و ورود به كشور با فيلترهاي مخصوص كنترل مي‌كند.

4-2: كنترل سازمانی

روش ديگر كنترل سازماني است كه معمولاً سازمان، اداره يا تشكيلاتي كه مسئوليت سرويس‌دهي و اتصال شهروندان را به اينترنت به عهده مي‌گيرند، خود موظف به كنترل شبكه و نظارت بر استفاده صحيح از آن مي‌شود تا با الزامات قانوني و اخلاقي تواماً انجام اين وظيفه راتضمين كند.

4-3: كنترل فردی

كنترل فردي روش ديگري است كه قابل انجام است. در اين نوع كنترل تمام تضمينهاي اجرايي، درون فردي است و شخص با بهره‌گيري از وجدان فردي و مباني اخلاقي و تعهد ديني، مراقبتهاي لازم را در ارتباط با شبكه‌هاي جهاني به عمل آورد. اين اعتقاد و فرهنگ در محدودة خانواده نيز اعمال مي‌شود و چه بسا اطرافيان را نيز تحت تأثير قرار دهد. البته شيوة اخير در صورتي ممكن خواه بود كه واگذاري خط اشتراك IP پس از شناسايي كامل افراد و با ملاحظه خصوصيات اخلاقي آنان انجام پذيرد. در غير اين صورت تصور اعمال چنين كنترلي از سوي تك تك افراد جامعه صرفاً در حد آرزو باقي خواهد ماند. آرزويي كه نمي‌تواند بسياري از تأثيرات سوء اين شبكه را از بين ببرد و آن را بسوي شبكه سالم سوق دهد.

4-4: تقويت اينترانت‌ها

از سوي ديگر تقويت شبكه‌هاي داخلي كه به اينترانت معرو ف است مي‌تواند نقش بسزايي در كاهش آلودگيهاي فرهنگي و اطلاعاتي اينترنت ياري كند. قرار دادن اطلاعات مفيد اينترنت به صورت ناپيوسته و روي شبكه‌هاي داخلي يا اينترانتها، علاوه بر ارائة خدمات و اطلاع‌رساني سالم، پس از چندي، بايگاني غني و پرباري از انواع اطلاعات فراهم آمده از چهار گوشه جهان را در اختيار كاربران قرار مي‌دهد كه با افزايش اطلاعات داخلي و يا روزآمد كردن آن، به عنوان زيربناي اطلاعاتي كشور قابل طرح مي‌باشد. به هر حال سرعت بالا و هزينه كم در استفاده از اينترانتها، دو عامل مورد توجه كاربران به شبكه‌هاي داخلي است كه به نظر نمي‌رسد محمل مناسبي براي اطلاعات گزينش شده اينترنت باشد.

4-5: وجود يك نظام قانونمند اينترنتی

مورد ديگر كه كارشناسان از آن به عنوان پادزهر آسيبهاي اينترنتي از قبيل تهاجم فرهنگي، اطلاعات نادرست و يا پيامدهاي ضد اخلاقي نام مي‌برند، وجود يك نظام قانونمند اينترنتي در جامعه است كه ادارة آن از سوي يك متولي قدرتمند و كاردان مي‌تواند اينترنت سركش و افسار گسيخته را مهار كند و از آن به نحو شايسته بهره‌برداري نمايد.
اين نظام اگر با يك نظام حقوقي و دادرسي جامع و عميق توأم باشد، موارد تخلف و سوءاستفاده از اين ابزار به راحتي قابل تشخيص و پيگيري قضايي خواهد بود. در اين صورت امكان سوءاستفاده و تأثيرپذيري از فرهنگهاي بيگانه كه عموماً مغاير با اصول اخلاقي ماست، به طرز چشمگيري كاهش مي‌يابد.

4-6: كار گسترده فرهنگی براي آگاهي كاربران

اما بهترين روش، كار گستردة فرهنگي، براي آگاهي كاربران است. كافي است كه آنها آگاه شوند كه گرايش و ارتباط با پايگاههاي غيرمتعارف جز ضلالت و تباهي ثمره‌هاي ندارد. بايد تقواي دروني و اعتقادات ديني كاربران را رشد داد و آنها را تقويت كرد. بنابراين بهترين بارو (فايروال) براي ممانعت از خطرات اينترنت و جلوگيري از تأثير ابعاد منفي آن، وجدان دروني و ايمان هر نسل است كه بخشي از اين ايمان را علماي دين بايد در وجود نسل جوان و انسانهاي اين عصر بارور سازند.

4-7: فايروالها

در حقيقت  فايروال يا بارو شبكه‌هاي كوچك خانگي و  شبكه‌هاي بزرگ  شركتي را از حملات

احتمالي رخنه‌گرها (هكرها) و وب سايتهاي نامناسب و خطرناك حفظ مي‌كند و مانع و سدی است كه متعلقات و دارايهای شما را از دسترس نيروهاي متخاصم دور نگاه مي‌دارد.

بارو يك برنامه يا وسيله سخت‌افزاري است كه اطلاعات ورودي به سيستم رايانه‌ و شبكه‌هاي اختصاصي را تصفيه مي‌كند. اگر يك بسته اطلاعاتي ورودي به وسيلة فيلترها نشان‌دار شود، اجازه ورود به شبكه و رايانه كاربر را نخواهد داشت.

به عنوان مثال در يك شركت بزرگ بيش از صد رايانه‌ وجود دارد كه با كارت شبكه به يكديگر متصل هستند. اين شبكة داخلي توسط يك يا چند خط ويژه به اينترنت متصل است. بدون استفاده از يك بارو تمام رايانه‌ها و اطلاعات موجود در اين شبكه براي شخص خارج از شبكه قابل دسترسي است و اگر اين شخص راه خود را بشناسد مي‌تواند يك يك رايانه‌ها را بررسي و با آنها ارتباط هوشمند برقرار كند. در اين حالت اگر يك كارمند خطايي را انجام دهد و يك حفره امنيتي ايجاد شود، رخنه‌گرها مي‌توانند وارد سيستم شده و از اين حفره سوء استفاده كنند.

اما با داشتن يك بارو همه چيز متفاوت خواهد بود. باروها روي خطوطي كه ارتباط اينترنتي برقرار مي‌كنند، نصب مي‌شوند و از يك سري قانونهاي امنيتي پيروي مي‌كنند. به عنوان مثال يكي از قانونهاي امنيتي شركت مي‌تواند به صورت زير باشد:

از تمام پانصد رايانه‌ موجود در شركت فقط يكي اجازه دريافت صفحات ftp را دارد و بارو بايد مانع از ارتباط ديگر رايانه‌ها از طريق ftp شود.

اين شركت مي‌تواند براي وب سرورها و سرورهاي هوشمند و غيره نيز چنين قوانيني در نظر بگيرد. علاوه بر اين، شركت مي‌تواند نحوة اتصال كاربران- كارمندان به شبكه اينترنت را نيز كنترل كند به عنوان مثال اجازه ارسال فايل از شبكه به خارج را ندهد.

در حقيقت با استفاده از بارو يك شركت مي‌تواند نحوة استفاده از اينترنت را تعيين كند. باروها برای كنترل جريان عبوری در شبكه‌ها از سه روش استفاده مي‌كنند:

       1:Packet Filtering

يك بسته اطلاعاتي با توجه به فيلترهاي تعيين شده مورد تحليل و ارزيابي قرار مي‌گيرند. بسته‌هايي كه از تمام فيلترها عبور مي‌كنند به سيستمهاي موردنياز فرستاده شده و بقيه بسته‌ها رد مي‌شوند.

        2:  Proxy Services

اطلاعات موجود در اينترنت توسط بارو اصلاح مي‌شود و سپس به سيستم فرستاده مي‌شود و بالعكس.

        3: Stateful Inspection

اين روش جديد محتواي هر بسته با بسته‌هاي اطلاعاتي ويژه‌اي از اطلاعات مورد اطمينان مقايسه مي‌شوند. اطلاعاتي كه بايد از درون بارو به بيرون فرستاده شوند، با اطلاعاتي كه از بيرون به درون ارسال مي‌شود، از لحاظ داشتن خصوصيات ويژه مقايسه مي‌شوند و در صورتي كه با يكديگر ارتباط منطقي داشتن اجازه عبور به آنها داده مي‌شود و در غير اينصورت امكان مبادلة اطلاعات فراهم نمي‌شود.

4-8: سياست‌گذاری ملی در بستر جهانی

واقعيت اين است كه بدون ملاحظه چند الگوي ملي در برخورد با اينترنت نمي‌توان از سياست‌گذاري مبتني بر فهم جهاني سخن گفت. لذا معرفي اجمالي چند نمونه كه با سه رويكرد تحول‌گرا، ثبات‌گرا، و اعتدال‌گرا تناسب بيشتري دارند ضروري است.

4-8-1: الگوی آمريكايی

اينترنت در آمريكا هم به عنوان تهديد امنيتي و هم به عنوان بزرگترين فرصت ملي تلقي مي‌شود. كاخ سفيد در پنجم ژانويه سال 2000 بيانيه‌اي را تحت عنوان «استراتژي امنيت ملي در قرن جديد» منتشر كرد. در اين بيانيه ضمن برشمردن منافع حياتي آمريكا، از اينترنت به عنوان مهمترين ابزار ديپلماسي مردمي نام برده شده است.

پيشرفت جهاني تكنولوژيهاي آزاد و اطلاع‌رساني چون اينترنت توانايي شهروندان و مؤسسات را براي تأثيرگذاري بر سيستمهاي دولتها تا حد غيرقابل تصوري بالا برده است.                                ديپلماسي مردمي يعني تلاش براي انتقال اطلاعات و پيامهايمان به مردم جهان يكي از ابعاد مهم استراتژي امنيت ملي ماست. برنامه‌ريزي ما بايد به گونه‌اي باشد كه توانايي ما را براي اطلاع‌رساني و تأثيرگذاري بر ملل كشورهاي ديگر در جهت منافع آمريكا تقويت كند و گفتگوي ميان شهروندان و مؤسسات آمريكايي را با نظائرشان در ديگر كشورها توسعه ببخشد. توسعة اينترنت در داخل و استفاده از آن براي تأثيرگذاري بر ديگران بخش مهمي از سياستهاي استراتژيك آمريكاست.
افزايش جرايم رايانه‌اي در آمريكا از جمله حمله به سايتهاي Amazon و yahoo، ريس FBI را واداشت تا در فوريه 2000 از كنگره بخواهد 37 ميليون دلار به بودجه 100 ميليون دلاري وزارت دادگستري براي مبارزه با جرايم رايانه‌اي بيفزايد و كلينتون در همان ماه درخواست يك بودجه 9 ميليون دلاري براي تأسيس مركز امنيت ملي، مشاركت شركتهاي اينترنتي و تجارت الكترونيك عليه حمله‌كنندگان به سايتهاي رايانه‌اي را به كنگره ارائه داد.

4-8-2: الگوی فلسطين اشغالی

اين كشور در فاصله سال 1994 تا 2000 تبديل به يك غول صنعت اينترنت شده است اين كشور در سطح داخلي چنين سياستهايي اتخاذ كرده است:

        - اختصاص 3% از GDP كشور معادل 90 ميليارد دلار به تحقيق و توسعه در زمينه تكنولوژي پيشرفته.
        - آموزش مهارتهاي پيشرفته رايانه‌اي در دوران سربازي و تداوم آموزش در دوران خدمت احتياط..
        توليد Checkpoint با پيشينه و ريشه در كاربردهاي نظامي و به عنوان يكي از قابل اطمينان‌ترين و پرفروشترين باروهاي جهان كه كشورهاي عربي نيز به آن متكي هستند، يكي از سياستهاي جهاني كشور مذكور است.

 

5: تیجه گیری

 بطور كلی آنچه را كه از مطالب بالا مي‌توان نتيجه‌گيري كرد مي‌توان در پنج بند خلاصه نمود:
        1) اينترنت به عنوان يك پديدة مثبت ارزيابي مي‌شود.

2) سوءاستفاده از شبكة جهاني نبايد مانع از بهره‌برداري از اين رسانه دو سويه شود.
        3) امكان گزينش اطلاعات سالم و ارائه آن براي عموم وجود دارد.

4) امكان كنترل اين شبكه تا حدود زيادي با روشهاي فني، سازماني و فرهنگي وجود دارد.
        5) همه كشورهاي جهان در پي مسدود كردن نفوذ اطلاعات آلوده هستند و سعي در تدوين قوانين و مقرراتي براي جلوگيري از بهره‌برداري سوء از شبكة جهاني‌اند.

در هر حال نياز اساسي جوامع در حال رشد به دريافت اطلاعات مفيد و سازنده را نمي‌توان ناديده گرفت. و اين در حالي است كه از تخريب مباني اعتقادي و اجتماعي جامعه نيز مي‌بايد با حساسيت تمام جلوگيري كرد.

نفوذ اطلاعات آلوده به شبكه‌هاي اطلاع‌رساني به مثابه سرايت سموم مهلك و خطرناك به شبكة آب آشاميدني سالم شهري است. اين درحالي است كه آلاينده‌هاي روحي و اخلاقي ضرباتي دهشتناكتر و جبران‌ناپذيرتر از آلاينده‌هاي جسمي بر پيكر اجتماعات انساني وارد مي‌سازند.

 6:خلاصه

به نظر  مي‌رسد تهديد اصلي و بالفعل كشور درمورد اينترنت ، فقدان گفتمان امنيتي درمورد

این به نظر می ‌رسد تهديد اصلي و بالفعل كشور در مورد اينترنت، فقدان گفتمان امنيتي در مورد اين پديده است.

        اينترنت كه بطور بالقوه مي‌تواند هم تهديد و هم فرصتي طلايي براي امنيت فرهنگي و سياسي باشد، به وسيله‌اي براي فشار سياسي و اقتصادي تبديل شده است.

فقدان دانش جامع‌نگر در مورد صورت مسأله و عدم وجود مطالعات سياستگذاري مقايسه‌اي در كشور، حاكميت روش آزمون خطا و اعمال سلايق فردي و سازماني را به دنبال داشته است.
مسئوليت‌پذيري دولت در سياستگذاري علمي، كارشناسانه و همه سو نگر و بهره‌گيري از تمام توان علمي كشور، شرط اصلي تحقق بيشترين منافع و كمترين آسيبها از صنعت اينترنت در ايران است.
        براي جلوگيري از اثرات مخرب ارتباط با پايگاههاي ضداخلاقي بايد به سمتي حركت كنيم كه سايتهاي مفيد، جذابيت پيدا كند. يعني ابتدا در حد توان بايد در زمينة سايتهاي مفيد و درعين حال جذاب سرمايه‌گذاري كنيم. از طرف ديگر هم بايد موارد منفي را سد كنيم، يعني از نفوذ سايتهاي مخرب، به اين سو جلوگيري كنيم. چون در كشورهاي غربي، مثل انگليس، مسأله استفاده از سايتهاي مستهجن توسط دانش‌آموزان مدارس به صورت يك بحران درآمده است و آنها به اين نتيجه رسيده‌اند كه دو راه در پيش رو دارند: بستن راه‌هاي دسترسي به اينترنت يا كنترل آن .

 

7:سپاسگذاری

 

       سپاس یزدان پاک را که یاد او راحت روح است و به شکراندرش مزیدی نعمت

 

 

منابع 

 

بوزان، باري. (1378). مردم، دولتها و هراس. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي.
تاجيك، محمدرضا. (1377). قدرت و امنيت در عصر پسامدرنيسم. گفتمان، شماره صفر.
رنجبر، مقصود. (1379). ملاحظات امنيتي در سياست خارجي جمهوري اسلامي ايران. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي.
رابرت، ماندل. (1377). چهره متغير امنيت ملي. تهران: پژوهشكده مطالعات راهبردي.
محسنيان‌راد، مهدي. (1377) ارتباط جمعي در كشورهاي اسلامي. دانشگاه امام صادق، انتشار محدود.
محسنيان‌راد، مهدي. (1376). انتقاد در مطبوعات ايران. مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها، انتشار محدود.